Wykształcenie? Wyższe.

Wędrując sobie po odmętach rekreacyjnej części Internetu (lub po prostu: Kwejka) natrafiłem ostatnio na pewne bardzo proste hasełko, które, jak informują cyferki pod obrazkiem, ładnych parę osób postanowiło wyeksportować na swojego Facebooka. Cóż to za hasełko? “W tym kraju nie ma pracy dla ludzi z moim wykształceniem”. Szczerze mówiąc, po przeczytaniu tego prostego “obwieszczenia” trafił mnie szlag. Dlaczego? Bo w polskiej mentalności utarło się już chyba na dobre, że studia = praca. W głupim pościgu za papierkiem zapominamy o tym, że coraz częściej od pracy ważniejsze są… faktyczne umiejętności. A tych “profesjonalistom po studiach” często zwyczajnie brakuje.
Przykład: jak zapewne zdajecie sobie sprawę (lub nie, w gruncie rzeczy, to bez znaczenia), jestem studentem Filologii Angielskiej. Dzięki ślizgawkom i wrodzonemu lenistwu nie spieszno mi do ukończenia tych studiów, choć znając mój potworny upór, pewnie kiedyś przyjdzie mi je wreszcie z mgrem opuścić. Przez bite pięć lat nawiedzam budynek na rogu Kościuszki i Zamenhoffa, ucząc się tam niesamowicie przydatnych spraw, takich jak wszyscy poeci i pisarze angielscy poszczególnych epok, zgłębiając niuanse angielskiej gramatyki i robiąc inne, angielskie rzeczy. Wraz ze mną na roku znajduje się, licząc lekko, około setki osób. Z tej setki pewien (nie mały) procent zajmuje się korepetycjami, nieco mniejszy procent nie robi nic, a najmniejszy, do którego się zaliczam, kombinuje, jak by tu zostać tłumaczem, bo trzepią oni podobno grubą kasę. Przyjmijmy hipotetycznie, że stan ten utrzymuje się do samego końca studiów, choć, oczywiście, ze względu na duże ilości wolnego czasu, część ludzi należących do tej setki zaczyna pracować po empikach, księgarniach, restauracjach i butikach z ciuchami. Wszyscy radośnie kończą studia, otrzymują Świętego Magistra… i mogą go sobie wsadzić w… ucho. Korepetytorzy chętnie porozmawiają o Szekspirze i całej promenadzie innych angielskich twórców (zakładając, że a) byli oni potrzebni do napisania pracy magisterskiej oraz b) nie wyparowali już z głów szanownych korepetytorów, bo papier jest, pamiętać nie trzeba), o gramatyce i jak to fajnie brzmią różne angielskie dialekty, ale absolutnie nie przydadzą się jako materiał do pracy. No bo do jakiej? W jakiej pracy potrzebna jest znajomość języka, wiedza o kulturze i zrozumienie dla złożoności gramatyki?
Oczywiście, można powiedzieć, że z pewnością będą z nich dobrzy nauczyciele. Można przyjąć, że cała setka faktycznie nada się do kontaktów z dzieciakami (lub studentami, bo statystycznie ktoś się będzie doktoryzować) i będzie doskonale wdrażać kolejnym pokoleniom swoją wiedzę. Tyle tylko, że jest ich stu. Tak, jak rok przed nimi i rok po nich. Co roku w Łodzi pojawia się stu nowych nauczycieli angielskiego – czyż to nie wspaniałe? Hola, przeta część jest przyjezdna, a sam powiedziałeś, że część się na tłumaczy szkoli – może ich odliczysz? Służę. Powiedzmy, że odpadnie 50, ba 60 z tej setki – wciąż mamy 40 nowych nauczycieli. Co roku potrzebujemy aż tylu?
Kierunków produkujących takich “bezużytecznych” magistrów jest jednak znacznie, znacznie więcej – inne filologie, filozofia, archeologia, etnologia – połowa nauk humanistycznych (i parę ścisłych) mieli tony ludzi tylko dlatego, że wierzą oni w głupi, postsocjalistyczny dogmat. A potem ci biedni ludzie, nie specjalnie wiedząc co ze sobą zrobić kręcą się po kwejku i wrzucają na swoje facebookowe profile takie głupoty, bo jest im źle i niedobrze.
Ale problem się na tym nie kończy, właściwie nawet nie zaczyna się na dobre. Bo o ile studia ewidentnie wielu osobom nie służą (żeby nie rozpisywać się zbytnio pominąłem kwestię ludzi, którzy skaczą z kierunku na kierunek, bo przez 5 lat nie mogą wybrać jednego, który im poważnie odpowiada), to nasza edukacja grzebie nas znacznie, znacznie wcześniej – przeciętnego Polaka nie uczy się pracować. Przez cały okres liceum (a pewnie też większą część gimnazjum) uczeń mógłby pracować – na świecie jest cała masa “odpowiedzialnych” prac (jak choćby roznoszenie ulotek), które człowiek w tym wieku mógłby wykonywać. Niestety, przy świetnym programie nauczania, który więzi przeciętnego licealistę od godziny 8 do 16 (średnio) w szkole a potem zasypuje go ilością zadań, która uniemożliwia zrobienie czegokolwiek więcej, bo człowiek dobrze na przerwach nie wypoczął, nie zjadł nic ciepłego i ogólnie jest zniechęcony do wszechświata, ciężko jest znaleźć czas nawet na takie dorywcze prace. Jeszcze ciężej znaleźć jest jednak chęci.
Bardzo irytuje mnie polska mentalność, wedle której stawianie oporu prawu i władzy jest esencją naszego istnienia (pisałem o tym wcześniej, chociażby przy okazji kwestii głupiego śmiecenia) a praca jest… sposobem na dotarcie do emerytury, która powinna być jak największa i jak najwcześniej, bo przecież człowiek się przepracowywać nie powinien. Dzięki właśnie takiemu sposobowi myślenia Polacy stoją w miejscu, narzekając tylko, że “jesteśmy sto lat za murzynami”. W polskim sposobie myślenia brakuje chęci do działania (innego niż rewolucje) i zachęty dla młodych ludzi, by wykształcili jakieś umiejętności poza tymi czysto teoretycznymi, które nabywają w szkole. Bo nie każdy nadaje się na fizyka, chemika czy informatyka, może za to być świetnym tekściarzem, recenzentem, twórcą albo… sprzedawcą. Wielu najbogatszych ludzi na świecie nie skończyło studiów w ogóle, miało za to pomysł, który udało im się sprzedać. I to wystarczyło.
Zamiast po prostu uczyć ludzi, powinniśmy uczyć ich myśleć swobodnie. A zamiast mówić “Dla ludzi z moim wykształceniem nie ma pracy”, powinniśmy umieć zapytać sami siebie “a co ja właściwie umiem?”